Logo Slingeland Ziekenhuis.
Topbalk beeld rechts.
Topbalk beeld midden.
 
Klik op deze knop om alle folders te doorzoeken.Zoek folders
Klik op deze knop om dit document te printen.Print pagina
Klik op deze knop om dit document als PDF te downloaden.Download PDF
Klik op deze knop om de tekstgrootte te vergroten.Grotere tekst
Klik op deze knop om de tekstgrootte te verkleinen.Kleinere tekst

Folder informatie logo

Longziekten

Stoppen met roken

Patiënteninformatiewijzer

De knop om deze folder als favoriet te markerenFavorietDe knop om deze folder per email door te sturen.Stuur door

Inhoudsopgave



  1. Contactgegevens
  2. Inleiding
  3. Werkwijze
  4. Tabak
  5. Gevolgen van roken voor uw lichaam
  6. ‘Positieve’ effecten van roken
  7. Verslaving
  8. Redenen om te stoppen met roken
  9. De stopperiode
  10. De stopdag
  11. De dagen na de stopdag
  12. De effecten van het stoppen met roken
  13. Succesvol stoppen
  14. Moeilijke momenten na het stoppen
  15. Herkennen van valkuilen
  16. Het stoppen met roken volhouden
  17. Succesvolle methoden om te stoppen met roken
  18. Plan van aanpak bij moeilijke momenten
  19. Meer informatie
  20. Vragen en aantekeningen
  21. Colofon

1. Contactgegevens



Vragen

Heeft u vragen? Dan kunt u bellen of e-mailen met Karin van Diest (longverpleegkundige) van de Polikliniek Stoppen-met-roken.

Telefoonnummer:
(0314) 32 95 63, op maandag en donderdag van 08.30 tot 16.00 uur.

E-mail:
stoprokenpoli@slingeland.nl


Afspraak maken of wijzigen

Voor het maken of wijzigen van een afspraak kunt u telefonisch terecht bij de polikliniek Longgeneeskunde, telefoonnummer (0314) 32 95 63. U kunt ook een e-mail sturen: stoprokenpoli@slingeland.nl.


2. Inleiding



De polikliniek Stoppen-met-roken is er voor mensen die van hun specialist het dringende advies hebben gekregen om te stoppen met roken en dit zelf ook willen. Het ‘stop-met-roken-programma’ in het Slingeland Ziekenhuis is gebaseerd op het landelijke programma van Stimedic. We leren u inzicht te hebben in uw eigen rookgedrag. Dit inzicht èn de wil om te stoppen, helpen u om het roken definitief de rug toe te keren.

Goede informatie is belangrijk om te kunnen stoppen met roken. Met deze Patiënteninformatiewijzer willen wij een bijdrage leveren aan goede voorlichting over stoppen met roken. Het is goed om actief betrokken te zijn bij uw behandeling.

Wij raden u aan uw naasten en/of familieleden de Patiënteninformatiewijzer ook te laten lezen, zodat zij goed op de hoogte zijn van de aanpak van het stoppen met roken.

De Patiënteninformatiewijzer is uw persoonlijke eigendom. U kunt hierin aantekeningen maken naar aanleiding van de gesprekken die u met zorgverleners hebt gevoerd. Ook is er ruimte voor het noteren van uw vragen, zodat u deze niet vergeet te stellen.

U kunt in deze Patiënteninformatiewijzer de onderwerpen vinden die de zorgverleners met u bespreken tijdens de bezoeken aan de polikliniek Stoppen-met-roken. Om ervoor te zorgen dat u zoveel mogelijk profijt hebt van de informatiewijzer is het belangrijk dat u bij elk bezoek aan de polikliniek Stoppen-met-roken deze informatiewijzer meebrengt.

Heeft u vragen? Stel deze dan gerust aan de verpleegkundige van de polikliniek Stoppen-met-roken.


3. Werkwijze



Gemiddeld zijn er 1 tot 3 sessies bij de polikliniek Stoppen-met-roken vóórdat u stopt met roken. Na het stoppen met roken volgen er minimaal 3 sessies.

Het stoppen-met-roken-programma bestaat uit een aantal stappen. Het is noodzakelijk om alle stappen te doorlopen om tot een goed eindresultaat te kunnen komen.

Tijdens de eerste afspraak vraagt de verpleegkundige naar uw rookgewoontes. De verpleegkundige vraagt u waarom u wilt stoppen met roken.

Tijdens de sessies krijgt u uitleg over:
Stopdatum

De verpleegkundige spreekt een definitieve datum met u af wanneer u stopt met roken. U bereidt zich vervolgens voor op het stoppen met roken. De verpleegkundige geeft u uitleg over wat u kunt verwachten in de eerste periode na het stoppen met roken.


Wat vragen we van u

We vragen van u persoonlijke inzet en tijd om naar de polikliniek te komen. U hoeft het stoppen met roken niet helemaal alleen te doen. Tussen de afspraken door, is het mogelijk om per telefoon en e-mail contact te hebben met de verpleegkundige.


Ondersteunende middelen

Vrijwel alles dat het stoppen ondersteunt is toegestaan. Nicotinevervangers en medicatie kunnen de psychische strijd goed ondersteunen. Maak voor uzelf een goede afweging of u iets aanvullends wilt gebruiken of juist niet. Overleg bij twijfel met de verpleegkundige. Het is raadzaam te lezen over stoppen met roken. Er zijn diverse interessante boeken en websites. Achter in deze informatiewijzer vindt u tips.


Nazorg


Na het stoppen heeft u nog enkele gesprekken met de verpleegkundige. Het aantal gesprekken is afhankelijk van uw behoefte en wordt gepland in onderling overleg. U kunt dan met de verpleegkundige over uw ervaringen praten.

Ongeveer na een jaar belt de verpleegkundige u om te horen of u nog steeds bent gestopt. Dit is voor de verpleegkundige van belang om het succes van de behandeling te meten. Wij hopen dat u daaraan wilt meewerken.


4. Tabak



Tabak is het meest gebruikte genotsmiddel en verreweg de gevaarlijkste. In tabaksrook zitten wel zo’n 3.000 stoffen. Van veertig van deze stoffen kun je kanker krijgen. Er zijn drie hoofdbestanddelen te onderscheiden in tabaksrook, namelijk nicotine, koolmonoxide en teer.


Wat doet tabak met uw lichaam?

De eerste sigaret verandert de chemie in de hersenen al. Eén sigaret maakt nog niet verslaafd, maar het is wel een eerste stap op weg naar verslaving. Iedere volgende sigaret versterkt dit leerproces. U krijgt telkens opnieuw trek in een sigaret.

Wanneer u opnieuw zin krijgt om te roken, hangt af van de hoeveelheid sigaretten die u gemiddeld per dag rookt en op welke momenten. Het is moeilijk om die dingen te doen zonder te roken. Het hoort bij uw leven… een verslaving.

Stoffen in de sigaret als nicotine, koolmonoxide en teer hebben een sterke en negatieve uitwerking op uw lichaam.


Nicotine

De stof nicotine zorgt voor het sterk verslavende effect. In zo’n 7 tot 10 seconden bereikt de nicotine via het bloed de hersenen. Nicotine stimuleert daar de aanmaak van onder andere dopamine. Dopamine geeft samen met wat andere stoffen een gevoel van ontspanning en genot. Zonder te roken, is de hoeveelheid dopamine na verloop van tijd lager in het lichaam. Alleen door te roken, voelt u zich tijdelijk weer goed. Nicotine misleidt het brein en laat het denken dat roken goed is.

Nicotine verhoogt ook de (nor)adrenaline in het lichaam. Het veroorzaakt een verhoogd LDH, het zogeheten slechte cholesterol. Noradrenaline geeft een oppeppend en opjagend effect. Het hartritme stijgt. Bloedvaten vernauwen waardoor de bloeddruk stijgt. Hierdoor ontstaat er een verslechtering van de vaatwanden waardoor de kans op aderverkalking(=vervetting), trombose en bloedingen ernstig toeneemt.


Koolmonoxide


Koolmonoxide in tabaksrook werkt de opname van zuurstof in het bloed tegen. Koolmonoxide bindt zich ongeveer 200 keer makkelijker dan zuurstof aan bloedcellen. Deze bloedcellen vervoeren normaal zuurstof naar alle delen van het lichaam. Alle cellen in het lichaam verouderen sneller, door het chronisch tekort aan zuurstof. Het is te vergelijken met een lichte vorm van bloedarmoede. Het effect hiervan is pas op langere termijn merkbaar. Koolmonoxide maakt dat rokers een slechtere conditie hebben dan niet-rokers.


Teer

Teer in tabaksrook is een verzameling van verschillende chemische stoffen en is zichtbaar in de vorm van bruine aanslag. Teer prikkelt de slijmvliezen en vermindert de elasticiteit in de longblaasjes. Teer stimuleert de aanmaak van taaier slijmvlies tussen de trilhaartjes in de longen.

Vuil kan hierdoor minder goed uit de longen waardoor er een hoger risico is op infecties. Om toch dat vuil te verwijderen gaan rokers meer hoesten; de rokershoest.


5. Gevolgen van roken voor uw lichaam



Negatieve effecten van roken zijn onder andere:

6. ‘Positieve’ effecten van roken



Roken heeft effecten die mensen als positief ervaren. Het is echter verschillend wat als positief wordt ervaren. Enkele voorbeelden:

7. Verslaving



Van de honderd pubers die regelmatig cocaïne gebruiken, raken er ongeveer vijftien permanent verslaafd. Hetzelfde geldt voor alcohol. Bij sigaretten raken twee keer zoveel mensen verslaafd. De nicotine is de meest verslavende stof in de sigaret.

Roken is zoveel verslavender vanwege een specifieke combinatie van tabak, de persoon en de omgeving:
De voordelen en vooral de vele nadelen van roken zijn waarschijnlijk niet nieuw voor u. De nadelen van roken staan op alle pakjes sigaretten vermeld. Waarom rookt u dan nog steeds? Dát komt door de verslaving. De nadelen van roken dringen door de verslaving niet goed meer door. Het is belangrijk om te begrijpen hoe verslaving ontstaat, in stand gehouden wordt en wat het met u doet.

Veel ex-rokers begrijpen niet dat ze het roken ooit lekker hebben gevonden. Veel rokers begrijpen niet dat ze het roken ooit vies hebben gevonden. Maar eigenlijk kan gezegd worden: roken ís vies. En op den duur wordt u er ziek van. U vindt het roken al snel ‘lekker’ omdat de nicotine je in het begin allerlei prettige gevoelens geeft. De verslavende stof nicotine zorgt ervoor dat u steeds meer sigaretten nodig heeft om hetzelfde effect te bereiken.

Bij verslaving is er een onderscheid te maken tussen lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid.


Lichamelijke afhankelijkheid

De eerste sigaret zorgt er in de hersenen al voor, dat roken goed en fijn voelt. Door te roken komt dopamine vrij, waardoor vervolgens endorfines vrijkomen. Dit geluksstofje geeft een lekker gevoel, waardoor u meer wilt roken.

Als u lichamelijk afhankelijk bent van de nicotine, treden er zogenaamde ontwenningsverschijnselen op wanneer u stopt met roken. Uw lichaam gaat protesteren en geeft u het gevoel niet meer zonder roken te kunnen. Een ander lichamelijk verschijnsel is tolerantie. Dit betekent dat u steeds meer nicotine nodig hebt om hetzelfde effect te voelen.

Bij het stoppen met roken kunt u last krijgen van de volgende onthoudingsverschijnselen:
Opnieuw roken heft onthoudingsverschijnselen op en is bevredigend, ontspannend en vermindert de stress. Helaas maar voor even.


Geestelijke afhankelijkheid

Bij geestelijke afhankelijkheid bent u met uw gedachten veel bij het roken. Het idee dat u niet kunt roken ervaart u als onprettig of als stressvol. Soms heeft u het gevoel dat u niet meer kunt functioneren zonder de nicotine. U voelt zich niet meer vrij. In bepaalde situaties kunt u daar veel last van hebben: in gezelschap, na het eten, in de auto, tijdens stress, tijdens verveling enzovoorts. Roken is zo een obsessie geworden.


8. Redenen om te stoppen met roken



Er zijn vele redenen om te stoppen met roken:

9. De stopperiode



Deze periode is het begin van het einde. Langzamerhand zult u gaan beseffen dat u zich afhankelijk voelt van het roken en hoe schadelijk roken is. Zodra dit besef er is, bent u al goed op weg. Er zijn verschillende fasen te onderscheiden in de stopperiode. U kunt zich wisselend in de verschillende fasen bevinden.


De weerzinfase


U gaat weerzin ervaren tegen het roken, ondanks het zogenaamde genot. Dit komt door:
De minderingfase

In deze fase let u meer op het roken. U wilt dit gaan minderen. Voor de meeste rokers lijkt het veel aantrekkelijker om het roken te minderen, dan volledig te stoppen. Belangrijk is om te weten dat het veel moeilijker is om met weinig sigaretten uit te komen dan helemaal te stoppen. De stopper is na zijn korte strijd voor altijd klaar met het roken. De ‘minder roker’ blijft verslaafd en dus steeds met het roken bezig.

Het ‘nooit meer roken’-gevoel wordt naar mate u langer gestopt bent echt minder. Juist ex-rokers zeggen dat dit over gaat. Niemand heeft spijt van het stoppen. Er zijn wel mensen die soms allang niet meer roken en terug verlangen naar de rokerstijd. Deze mensen roken niet, maar zijn nooit echt gestopt. Dit zijn de zogenaamde ‘niet-mogen-rokers’.


De onthoudingsfase

In deze fase werkt u naar een daadwerkelijke stoppoging toe. Het woord poging suggereert dat er wellicht sprake zal of kan zijn van een mislukking. Veel rokers doen drie of vier keer een stoppoging om daarna pas écht te stoppen. Dat eerdere mislukte pogingen u onzeker maken spreekt voor zich. Als u besluit te stoppen, moet u daar resoluut voor gaan. Er kan geen ruimte voor twijfel bestaan. Zo ook moet de datum van stoppen vastliggen en deze mag, eenmaal gesteld, niet verder onderhandelbaar zijn.


10. De stopdag



De stopdag is de moeilijkste dag. Ga ervan uit dat het toch meevalt. De dagen erop zijn minder moeilijk. Op de stopdag start u een nieuw leven, namelijk die van een niet-roker of een ex-roker. Vanaf nu rookt u dus nooit meer en hoeft u ook niet meer te roken. Dit gaat u echt waarderen na verloop van tijd. Nu voelt dat nog niet zo, maar dat komt later.

Zorg dat u op de stopdag wat te doen hebt. Voor sommige mensen is het prettig om vrij te hebben en zo de gewenste afleiding te kunnen zoeken. Anderen gaan juist liever aan het werk, gezien dat ook afleiding is.

Soms is het juist goed om een moeilijke situatie op te zoeken. U voelt zich sterk als deze goed hebt doorstaan. Schat dit voor uzelf in. Bij de eerste momenten van onrust en zin in roken kunt u het beste een glas water drinken en afleiding zoeken (bijvoorbeeld lezen, puzzelen, wandelen, sporten). Let goed op hoe snel die prikkel weer weg is. Helaas komt deze prikkel ook snel weer terug.



11. De dagen na de stopdag



De dagen na de stopdag neemt de neiging om te roken langzaam af. Het wordt makkelijker voor u. Volhouden is nu het enige dat u hoeft te doen en het enige dat echt helpt. Het wil niet zeggen dat het makkelijk, is maar het is te doen.


12. De effecten van het stoppen met roken



Zodra u stopt met roken, kunt u last krijgen van bijwerkingen. Ook gaat u mogelijk excuses zoeken om toch te roken. Onterechte verwachtingen komen ook vaak voor. Hieronder kunt u lezen wat dit allemaal inhoudt.

Zodra u stopt met roken, is dit het effect voor uw lichaam:

Na 20 minuten De bloeddruk en hartslag is weer normaal.
Na 8 uur Het zuurstofniveau neemt toe en de kans op een hartaanval neemt af.
Na 24 uur De longen beginnen met opruimen van slijm en andere rookoverblijfselen.
Na 48 uur Het lichaam is nicotinevrij. De reuk en smaak nemen toe.
Na 72 uur Ademhalen gaat makkelijker. Het energieniveau neemt toe.
Na 2-12 weken De bloedcirculatie verbetert. Lopen en sporten gaat makkelijker.
Na 3- 9 maanden Ademhalingsproblemen, hoesten, kortademigheid en piepen verminderen. De longinhoud neemt 5 tot 10% toe.
Na 1 jaar Het risico op een hartaanval neemt met de helft af ten opzichte van een roker.
Na 10 jaar Het risico op longkanker neemt met de helft af ten opzichte van een roker. Het risico op een hartaanval is ongeveer gelijk aan dat van iemand die nooit heeft gerookt.




Bijwerkingen

U kunt last krijgen van de volgende bijwerkingen:


Excuses en onterechte verwachtingen



13. Succesvol stoppen



Tips om succesvol te stoppen met roken zijn:

14. Moeilijke momenten na het stoppen



Het is belangrijk dat u begrijpt waar klachten na het stoppen vandaan komen. Als u stopt lijkt het onmogelijk te leven zonder die sigaret. Hier moet u het hardste tegen vechten, daar dit de angel in de verslaving is. Elke dag die u wint wordt dat nare gevoel zwakker. Het is een kwestie van volhouden. Hou steeds voor ogen waarom u stopte. Zoek in het begin niet al te veel moeilijke plekken op, maar ontloop ze ook niet teveel. Als u alle eerste keren hebt gehad, zoals de eerste morgen, de eerste verjaardag, de eerste vakantie, wordt het pas echt makkelijk. U gaat roken zelfs vies vinden. Misschien lijkt dit nu niet realistisch voor u, maar dit komt toch echt.


Uw gedachten tijdens moeilijke momenten

Dingen die u kunt denken op moeilijke momenten:

  1. Bedenk dat zin in roken maar 2 minuten duurt.
  2. De positieve effecten van het niet roken:
    - trots
    - gezondheidseffecten
    - geur-, reuk- en smaakverbeteringen
    - enzovoorts
  3. De negatieve effecten van (door)roken:
    - ‘slappeling’-gevoel blijft
    - gezondheidsbeschadigende effecten
    - stank
    - kosten
    - enzovoorts
  4. Denk aan de moeite die het u heeft gekost om al zover te komen. Dat zet u toch niet op het spel?
  5. Fantaseert u al eens over het succesvol gestopt zijn. Hoe ziet het stoppen er na bijvoorbeeld een jaar uit.
  6. Denk aan iets dat u moeilijk vond en wel goed hebt volbracht.
  7. Denk aan iets anders dat u prettig vindt.
  8. Wat waren de redenen dat u ook alweer stopte?
  9. Zeg tegen uzelf dat u door deze ‘zure’ appel heen moet. Accepteer dat u het moeilijk mag en kunt hebben. Het hoort er gewoon bij.

Wat te doen tijdens moeilijke momenten

Dingen die u kunt doen op moeilijke momenten:

  1. Ontvlucht de situatie:
    - zoek afleiding
    - ga weg
    - vermijd risicosituaties
    - doe aan een fysieke inspanning, bijvoorbeeld (fietsen, wandelen, sporten enzovoorts).
  2. Kijk op uw horloge. Bedenk dat de rookprikkel maar 2 minuten aanhoudt.
  3. Ontspan uzelf. Let op uw eigen ademhaling.
  4. Drink of eet iets, bij voorkeur caloriearm.
  5. Zoek steun bij anderen.
  6. Plan positieve dingen, bijvoorbeeld theater/film/etentje/winkelen enzovoorts.
  7. Beloon uzelf, bijvoorbeeld met een uitje.

15. Herkennen van valkuilen



De valkuilen bestaan uit verschillende zaken, namelijk bijwerkingen, excuses of ontsnappingswegen en onterechte verwachtingen. Als u de valkuilen niet goed doorziet, kunt u snel in de val lopen en dus weer gaan roken. Bijwerkingen dient u mogelijk eerst te aanvaarden en te doorstaan. Ontsnappingen, excuses en onterechte verwachtingen dient u te doorzien om ze onschadelijk te maken.



16. Het stoppen met roken volhouden



Het echte verslavingsprobleem zit diep. Stoppen is nog tot daar aan toe, maar het volhouden, het blijven volhouden, dat is het zwaarst. Nog jaren na de lichamelijke ontwenning blijft het tergende verlangen u achtervolgen.


Herinneringen

De relatie tussen de euforie, roken, het zoeken van sigaretten en alles wat u aan uw verslaving doet denken (koffie, vrijdagmiddag, na het eten, met alcohol enzovoort), is sterk aanwezig in uw hersenen. Al bij de eerste sigaret wordt deze relatie gelegd; iedere nieuwe sigaret beitelt die relatie dieper in het brein.

Als u gestopt bent, doet u er goed aan om zoveel mogelijk wat u aan roken herinnert, uit uw leven te bannen. Het kan voorkomen dat u net denkt eroverheen te zijn, vindt u een oude aansteker terug of belandt u in uw oude stamkroeg. Dan overvalt het gevoel te willen roken u toch weer.


17. Succesvolle methoden om te stoppen met roken



Een methode om te stoppen met roken die werkt, is anders gaan denken. Tijdens de sessies op de polikliniek Stoppen-met-roken leert u uw gedachten te veranderen. Daarbij wordt aandacht besteed aan onder andere de volgende punten:
Andere methoden die succesvol kunnen zijn om te stoppen zijn:

18. Plan van aanpak bij moeilijke momenten



Geef hier aan wat u gaat doen als u erg veel zin in roken hebt, bijvoorbeeld water drinken, afleiding zoeken enzovoort. Als u hier van tevoren over nadenkt, is het makkelijker om met een moeilijk moment om te gaan.

...................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................



19. Meer informatie



Voor meer informatie kunt u onderstaande boeken of websites raadplegen.

Boeken:
Websites:


20. Vragen en aantekeningen


...................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................


21. Colofon



Deze Patiënteninformatiewijzer is een uitgave van het Slingeland Ziekenhuis te Doetinchem.


Hoe gaan wij met uw vertrouwelijke gegevens om
Zodra u zich meldt in het ziekenhuis, leggen wij persoonlijke gegevens over u digitaal vast. Die gegevens zijn geheim. Alleen de arts die u behandelt, de zorgverleners die bij uw behandeling betrokken zijn en uzelf mogen uw gegevens inzien. Het ziekenhuis is verplicht om de kwaliteit van zorg te bewaken en verbeteren. Daarom kan het nodig zijn om gegevens te verstrekken aan personen binnen of buiten het ziekenhuis. Het verstrekken van gegevens is aan wettelijke regels gebonden (zie het ‘Privacyreglement Patiënten’, vraag ernaar bij uw zorgverlener).

Wanneer zorgverleners van verschillende zorginstanties samenwerken bij uw behandeling, noemt men dit ketenzorg. Als het voor een goede behandeling of verzorging noodzakelijk is dat de zorgverleners uit de keten toegang hebben tot uw patiëntgegevens, dan is dit toegestaan. Dit is echter alleen toegestaan als u van tevoren duidelijk bent geïnformeerd over welke hulpverleners van welke zorginstanties deel uitmaken van deze keten en u hier geen bezwaar tegen heeft.

Daarnaast kunnen uw huisarts, de huisartsenpost en uw apotheker een samenvatting van uw medische gegevens inzien bij spoedeisende zorg buiten praktijkuren. Meer informatie kunt u lezen in de folder 'Uw rechten en plichten als patiënt'. Deze folder kunt u raadplegen op www.slingeland.nl.


Foldernummer: 1507-jan 22