Logo Slingeland Ziekenhuis.
Topbalk beeld rechts.
Topbalk beeld midden.
 
Klik op deze knop om alle folders te doorzoeken.Zoek folders
Klik op deze knop om dit document te printen.Print pagina
Klik op deze knop om dit document als PDF te downloaden.Download PDF
Klik op deze knop om de tekstgrootte te vergroten.Grotere tekst
Klik op deze knop om de tekstgrootte te verkleinen.Kleinere tekst

Folder informatie logo

De knop om deze folder als favoriet te markerenFavorietDe knop om deze folder per email door te sturen.Stuur door

Urologie


Omgaan met een katheter

Voor mensen met een urethrale of suprapubische katheter


Algemeen
U heeft een katheter via de plasbuis (urethrale katheter) of katheter via de buikwand (suprapubische katheter) gekregen. In deze folder leest u hoe u met de katheter dient om te gaan. U krijgt adviezen over goede hygiëne en verzorging. Ook leest u hoe u nieuwe materialen aanvraagt.

Katheter
De katheter is een hol, soepel slangetje, dat ervoor zorgt dat urine vanuit de blaas in een opvangzak stroomt. Er zijn verschillende katheters. De uroloog of verpleegkundige adviseert welke katheter het beste bij u past.

Belangrijk om te weten
Om te voorkomen dat de katheter uit de blaas valt, zit er aan het uiteinde van de katheter een ballonnetje. Deze is gevuld met steriel water of glycerine. Heeft u een buikkatheter en is deze eruit gevallen? Neem dan direct contact op met het ziekenhuis.

Op werkdagen tijdens kantooruren belt u naar de polikliniek Urologie via telefoonnummer (0314) 32 95 72. Buiten kantooruren belt u de Spoedeisende Hulp via telefoonnumer (0314) 32 95 37. Meestal kan er dan zonder problemen weer een nieuwe katheter in uw blaas worden gebracht. Naarmate u hiermee langer wacht, kan het lastiger zijn om de katheter weer in uw blaas te brengen.

Het bestellen van materiaal
U kunt het materiaal dat u nodig heeft bij een katheter, bestellen via een medisch speciaalzaak of via uw eigen apotheek.

Materiaal via een medisch speciaalzaak
Wanneer u een katheter krijgt, ontvangt u in het ziekenhuis meestal een startpakket van een medisch speciaalzaak. Hierin zitten de spullen die u nodig heeft. Met dit startpakket kunt u de eerste drie weken vooruit.

Het startpakket bevat:De verpleegkundige schrijft voor u een machtiging en stuurt deze de medisch speciaalzaak. De medisch speciaalzaak weet dan dat u binnenkort materiaal bij hen gaat bestellen en dat de kosten worden vergoed door uw zorgverzekeraar. Als het startpakket bijna op is, kunt u zelf bij de medisch speciaalzaak nieuw materiaal bestellen. De dag nadat u het materiaal heeft besteld, wordt het materiaal bij u thuisbezorgd.

Materiaal via uw apotheek
Als u het materiaal via uw apotheek bestelt, krijgt u geen startpakket in het ziekenhuis. U gaat dan met het recept en de machtiging van de arts naar uw apotheek. De medewerker van de apotheek vertelt u hoe de procedure verder verloopt.

Het bevestigen van de opvangzakken
De urine wordt via de katheter afgevoerd naar een opvangzak. Overdag draagt u onder uw kleding een beenzak. 's Nachts draagt u naast de beenzak ook nog een nachtzak. Bent u bedlegerig, dan draagt u alleen de nachtzak.

De beenzak
De beenbanden zijn aan één kant stroef. U draagt de beenbanden met de stroeve antisliplaag tegen uw been. Dit voorkomt dat de beenzak afzakt. U bevestigt de beenzak aan de beenband door middel van de knopen. De ene beenband gebruikt u voor de gaatjes aan de bovenkant van het zakje. De andere beenband gebruikt u voor de gaatjes aan de onderkant van het zakje.

Ondersteunend beeld bij deze folder.
Afbeelding 1: beenbanden bevestigd aan beenzak


U kunt de beenzak onder uw gewone kleding dragen.

De nachtzak
De nachtzak gebruikt u 's nachts. Deze zak heeft meer inhoud, waardoor u 's nachts niet hoeft op te staan om hem te legen. U bevestigt de nachtzak onderaan de beenzak. De beenzak kan dus gewoon blijven zitten. Nadat u de nachtzak heeft bevestigd, zet u het kraantje van de beenzak open. De urine loopt dan via uw beenzak in de nachtzak. U kunt eventueel één of beide beenbandjes losmaken.

Ondersteunend beeld bij deze folder.
Afbeelding 2: bevestigen van de nachtzak aan de beenzak


De nachtzak hangt u bij voorkeur lager dan uw blaas. Urine kan namelijk moeilijk naar boven stromen. U kunt daarvoor de bedhouder uit het startpakket gebruiken. Als u bang bent dat de nachtzak gaat lekken, kunt u er een plastic bak of emmer onder zetten.

Indien u bedlegerig bent, hoeft u geen beenzak te gebruiken. U sluit dan de nachtzak rechtstreeks aan op de katheter.

Ventiel
Soms adviseert de uroloog een ventiel, ook wel stopje genoemd, te gebruiken in plaats van opvangzakken. Als een ventiel meer geschikt is voor u, ontvangt u deze via de polikliniek Urologie. Voor de nacht kunt u een nachtzak gebruiken. Het is belangrijk dat u het ventiel openzet.

Ondersteunend beeld bij deze folder. ventiel open
Ondersteunend beeld bij deze folder.
ventiel dicht
Afbeelding 3: ventiel open en dicht

Het legen van de opvangzakken

Het legen van de beenzak

Naarmate de beenzak zich vult, wordt deze zwaarder en dikker. U voelt de beenbandjes trekken. Om de beenzak te legen, gaat u naar het toilet. U opent het kraantje van de beenzak door het naar beneden te zetten. Als u dit boven het toilet doet, kan de urine direct weglopen. U kunt de onderste beenband losmaken om beter te richten. Daarna draait u het kraantje weer dicht.

Ondersteunend beeld bij deze folder.
Afbeelding 4: kraantje open en dicht


Als u moeilijk bij het toilet kunt komen, kunt u de urine laten weglopen in een urinaal of in de nachtzak. Iemand anders leegt dit voor u in het toilet.

Het legen van de nachtzak
Ook de nachtzak leegt u door boven het toilet het kraantje van de nachtzak open te zetten. Na gebruik van de nachtzak spoelt u hem met water door. De nachtzak bewaart u op een schone plek tot de volgende nacht. Zo kunt u de zak 1 week gebruiken. Daarna dient u een nieuwe zak te gebruiken.

Het vervangen van de opvangzakken

Het vervangen van de beenzak
De beenzak dient u om de 4 tot 7 dagen te vervangen. In de volgende gevallen dient u de zak eerder te verwisselen:De katheter en de beenzak vormen samen een gesloten systeem. Om de kans te verkleinen dat schadelijke bacteriën in uw blaas komen, is het belangrijk dat u de zak niet vaker dan voorgeschreven vervangt.

Om het risico te verkleinen dat er schadelijke bacteriën in uw blaas komen, is het belangrijk dat u altijd hygiënisch werkt:De gebruikte opvangzak dient u leeg weg te gooien.

Ondersteunend beeld bij deze folder.

Afbeelding 5: aansluiten beenzak op de katheter

Het is mogelijk het slangetje van de beenzak in te korten. Houd hier rekening mee als u een stukje afknipt. Gebruikt u voor het afknippen een schone schaar.

Het vervangen van de katheter
Uw arts heeft u verteld hoelang u de katheter dient te dragen. Is deze periode langer dan 6 weken, dan dient u de katheter te laten verwisselen. Het verwisselen van de katheter gebeurt om de 6 tot 12 weken door de huisarts, de wijkverpleegkundige of u heeft hiervoor een afspraak in het ziekenhuis.

Persoonlijke hygiëne

Katheter via de plasbuis (urethrale katheter)
Het is belangrijk dat u zorgt voor een goede persoonlijke hygiëne. Hiermee voorkomt u infecties.Katheter via buikwand (suprapubische katheter)
Heeft u een suprapubische katheter, dan dient u de insteekopening goed te verzorgen. Dit is de plek op uw buik waar de katheter naar binnen gaat. Enkele adviezen:Het is mogelijk dat er wat gelig vocht langs de katheter lekt. In dat geval is het raadzaam om een gaasje te blijven gebruiken, dan voorkomt u vlekken in de kleren. Als de katheter niet lekt, kunt u het gaasje achterwege laten.

Aandachtspunten
Het is belangrijk dat u goed drinkt. Drinkt u minstens 2 liter vocht per dag, dat zijn 7-9 grote glazen. U produceert dan voldoende urine. Op deze manier worden de afvalstoffen uit het lichaam met de urine afgevoerd.

Let op uw stoelgang, deze dient regelmatig te zijn. Verstopping van de darmen kan het afvoeren van urine belemmeren. Eet u daarom vezelrijke voeding zoals vers fruit, groente en volkorenbrood.

Uw normale dagelijkse bezigheden kunt u gewoon blijven doen. Wij raden u aan om dagelijks te bewegen. Ook sporten hoeft geen probleem op te leveren als u een katheter heeft.

Het is mogelijk dat de katheter tijdens het vrijen hinderlijk is. Bespreekt u dit met uw arts of de verpleegkundige. Zij kunnen u advies en tips geven. Ook met andere vragen kunt u bij hen terecht.

Wennen aan de katheter
Als u pas een katheter heeft, kan dit onaangenaam voelen. Uw lichaam moet nog aan de katheter wennen. De katheter kan irritatie in de plasbuis veroorzaken. Soms komt hierdoor wat bloed in de urine. De urine is dan rosékleurig. Als u goed drinkt, gaat het vanzelf over. Ook kan de katheter irritatie in de blaas veroorzaken. U voelt dan wat zeurderige pijn onderin uw buik die in aanvallen optreedt. U heeft het gevoel dat u moet plassen. We noemen dit blaaskrampen. Gevaarlijk is het niet, lastig is het wel. U kunt hiervoor een pijnstiller (paracetamol 500 mg) innemen. Dit vermindert het kramp- en pijngevoel. Meestal gaan deze verschijnselen vanzelf over.

Als er geen urine meer in de opvangzak loopt
Wanneer er geen urine meer in de opvangzak loopt, kunt u de volgende zaken controleren:Is geen van deze punten de oorzaak, en loopt er gedurende 2 à 3 uur geen urine meer in het zakje, dan is het mogelijk dat de katheter verstopt zit. Knijpt u dan in de katheterslang, soms komt de urinestroom dan weer op gang. Zijn de klachten hiermee niet verholpen, neemt u dan contact op met uw wijkverpleegkundige of uw huisarts.

Klachten
Heeft u één of meer van de volgende klachten, belt u dan uw huisarts of wijkverpleegkundige.Vragen
Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, stelt u ze dan aan de uroloog of verpleegkundige tijdens uw afspraak. Het kan handig zijn uw vragen van tevoren op papier te zetten. Natuurlijk kunt u met uw vragen ook telefonisch bij ons terecht. Het telefoonnummer van de polikliniek Urologie is (0314) 32 95 72.

Hoe gaan wij met uw vertrouwelijke gegevens om
Zodra u zich meldt in het ziekenhuis, leggen wij persoonlijke gegevens over u vast. Die gegevens zijn geheim. Alleen de arts die u behandelt, de zorgverleners die bij uw behandeling betrokken zijn en uzelf mogen uw gegevens inzien. Het ziekenhuis is verplicht om de kwaliteit van zorg te bewaken en verbeteren. Daarom kan het nodig zijn om gegevens te verstrekken aan personen binnen of buiten het ziekenhuis. Het verstrekken van gegevens is aan wettelijke regels gebonden (zie het 'Privacyreglement Patiënten', verkrijgbaar bij Bureau Patiëntenvoorlichting).

Wanneer zorgverleners van verschillende zorginstanties samenwerken bij uw behandeling, noemt men dit ketenzorg. Als het voor een goede behandeling of verzorging noodzakelijk is dat de zorgverleners uit de keten toegang hebben tot uw patiëntgegevens, dan is dit toegestaan. Dit is echter alleen toegestaan als u van tevoren duidelijk bent geïnformeerd over welke hulpverleners van welke zorginstanties deel uitmaken van deze keten en u hier geen bezwaar tegen heeft.

Daarnaast kunnen uw huisarts, de huisartsenpost en uw apotheker een samenvatting van uw medische gegevens inzien bij spoedeisende zorg buiten praktijkuren. Meer informatie kunt u lezen in de folder 'Uw rechten en plichten als patiënt'. Deze folder kunt u raadplegen op www.slingeland.nl (klik op: Patiënteninfo > Folders).



Foldernummer: 1359-jan 18