Logo Slingeland Ziekenhuis.
Topbalk beeld rechts.
Topbalk beeld midden.
 
Klik op deze knop om alle folders te doorzoeken.Zoek folders
Klik op deze knop om dit document te printen.Print pagina
Klik op deze knop om dit document als PDF te downloaden.Download PDF
Klik op deze knop om de tekstgrootte te vergroten.Grotere tekst
Klik op deze knop om de tekstgrootte te verkleinen.Kleinere tekst

Folder informatie logo

De knop om deze folder als favoriet te markerenFavorietDe knop om deze folder per email door te sturen.Stuur door

Oogheelkunde


Staar en staaroperatie

Cataract


Algemeen
Bij u is staar geconstateerd. Staar, met een medische term 'cataract' genoemd, kan worden verholpen met een staaroperatie. In deze folder vindt u informatie over staar en over de staaroperatie.

Staar
Vóór in het oog, vlak achter de iris, zit de doorzichtige ooglens. Deze ooglens zorgt voor het scherpstellen van de beelden op het netvlies (zie de afbeelding).
Ondersteunend beeld bij deze folder.

Met het ouder worden, wordt de ooglens langzaam dikker en minder helder. Dit troebel worden van de ooglens heet staar. Iedereen die ouder wordt, krijgt daarmee te maken. Soms ontstaat staar ook op jongere leeftijd. Dit kan het gevolg zijn van een infectie, van een trauma (bijvoorbeeld een klap tegen het oog) of van langdurig gebruik van bepaalde medicatie (steroïden, zoals prednison).

Verschijnselen van staar
Waar de troebeling in de ooglens zit en in welke mate deze aanwezig is, bepaalt de soort en mate van klachten die u er door ervaart. In een vroeg stadium van de staarontwikkeling, als de lens vooral dikker wordt, kan de gezichtscherpte vaak verbeterd worden door de sterkte van de brillenglazen aan te passen. Wanneer de lens troebeler wordt, lukt dat steeds minder goed. Het beeld komt door de troebeling wazig op het netvlies, ook als uw brillenglazen de juiste sterkte hebben.

Zitten de troebele plekken in het midden van de lens of daar vlakbij, dan krijgt u al snel klachten. U ziet dan zowel in de verte als dichtbij wazig. Het kan ook voorkomen dat u met één oog dubbel ziet. Kleuren lijken grauwer dan voorheen. Staar kan er ook voor zorgen dat u minder goed tegen fel (zon)licht kunt. Bij het rijden in schemer en duisternis kunt u (meer dan voorheen) verblind worden door het licht van de koplampen van tegemoetkomende auto's.

Behandeling
Als u staar heeft, hoeft u zich niet altijd te laten behandelen. Een operatie is niet nodig zolang u nog voldoende ziet om dagelijkse werkzaamheden en hobby's zonder problemen uit te oefenen, en zolang u voldoet aan de eisen om auto te mogen rijden. Het is dan wel realistisch om rekening te houden met een staaroperatie in de toekomst.

Staar wordt nooit minder; het gezichtsvermogen zal langzaam maar zeker toch achteruit gaan. Is (beginnende) staar eenmaal ontdekt, dan is controle meestal alleen nodig indien de klachten erger worden. Zodra de staar te hinderlijk wordt, kan uw gezichtsvermogen worden verbeterd met een staaroperatie. Het moment waarop dit moet gebeuren, kunt u in overleg met uw oogarts bepalen.

Vooronderzoek bij een staaroperatie
Staar kan voorkomen in één oog, maar meestal is er sprake van staar in beide ogen. De oogarts opereert altijd maar één oog per keer. Doorgaans wordt men met een tussenpoos van twee tot vier weken geopereerd, eerst aan het ene oog en later aan het andere oog.

Lenssterkte
Bij een staaroperatie vervangt de oogarts uw ooglens door een kunstlens. Om te bepalen welke sterkte deze kunstlens dient te hebben, wordt er op de polikliniek een echo gemaakt van het oog. Deze echo wordt ook wel 'IOL-meting' genoemd (IOL staat voor Intra Oculaire Lens). Als de troebelingen te dicht zijn is een IOL-meting soms niet mogelijk. Dan vindt er een ander soort echo plaats, deze wordt 'a-scan' genoemd.

Aan de hand van onder andere de lengte van het oog en de hoornvlieskromming wordt de sterkte van de benodigde kunstlens zo precies mogelijk geschat.

Contactlensdragers wordt geadviseerd de zachte contactlenzen minstens twee weken voor de IOL-meting niet te dragen. Bij harde contactlenzen is dit vier weken. Dit is om een zo betrouwbaar mogelijke meting te verkrijgen.

Kunstlenzen
Tegenwoordig zijn er verschillende soorten kunstlenzen die geïmplanteerd kunnen worden bij een staaroperatie:

1. Monofocale kunstlens
Dit is de meest gebruikte kunstlens, de 'standaardlens'. De monofocale lens kan niet accommoderen. Dit houdt in dat het oog met deze lens op één afstand scherp zal zien en voor de andere afstanden een brilcorrectie nodig zal hebben. Meestal streeft de oogarts er, in overleg met u, naar het oog in de verte scherp te laten zien zonder brilsterkte; een leesbril is dan altijd nodig.

Sommige mensen hebben een aanzienlijk asymmetrische hoornvlieskromming (cilinderafwijking of astigmatisme genoemd). De monofocale lens corrigeert geen cilinderafwijkingen, zodat na de operatie een eventuele cilindercorrectie (zowel voor dichtbij als veraf) in meer of mindere mate in een bril nodig blijft.

Als een staaroperatie door uw verzekeraar wordt vergoed, is deze kunstlens altijd inbegrepen. Indien van toepassing zal wel aanspraak gemaakt worden op het eigen risico.

2. Torische monofocale kunstlens
Deze lens laat het oog (net als de standaardlens ) op één afstand scherp zien, maar corrigeert daarnaast ook een eventuele cilinderafwijking. Veel mensen hebben deze correctie niet nodig en kunnen met een monofocale standaardlens goed zien op de afstand waarnaar gestreefd was. De oogarts of assistent geeft aan of u voor een torische lens in aanmerking komt. Er zal dan aanvullend onderzoek gedaan worden en u krijgt een afspraak met de oogarts die u zal opereren.

Deze lens is duurder dan de standaardlens. Uw verzekeraar vergoedt meestal wel de operatie, maar niet de meerprijs van de torische lens en de extra onderzoeken. Informeer bij uw zorgverzekeraar welke kosten u vergoed krijgt.

3. Multifocale kunstlens (zowel zonder als met torische correctie)
Deze lenzen laten het oog zowel van dichtbij als veraf scherp zien, zodat u voor beide afstanden geen bril meer nodig heeft. Multifocale lenzen zijn zeker niet voor iedereen geschikt. Vaak is er op computerafstand toch nog een bril nodig voor optimaal zicht. Daarnaast treden vaak nadelige effecten op, zoals het zien van halo's (kringen om lichtbronnen), het minder goed kunnen zien van contrast, en lichtverstooiing (minder scherp zien bij tegenlicht).

Beide ogen moeten een multifocale lens geimplanteerd krijgen. Verzekeraars vergoeden meestal de meerprijs van multifocale lenzen niet.

Wij implanteren in het Slingeland Ziekenhuis geen multifocale kunstlenzen. Mocht u interesse hebben voor deze lenzen, dan verwijzen we u graag door naar een ander ziekenhuis.

Brilsterkte na de staaroperatie
Meestal gaat de voorkeur van patiënten uit naar zonder bril scherp zien in de verte, waarbij voor dichtbij een leesbril nodig is. Sommige mensen kiezen ervoor om na de operatie juist voor dichtbij geen bril nodig te hebben, waarbij voor het kijken in de verte dan een bril nodig is. De keuze hiertussen hangt onder andere af van uw brilsterkte vóór de operatie en van uw leesgewoonten. Er wordt altijd naar gestreefd dat u na de staaroperatie geen bril nodig hebt voor de afstand die van tevoren is besproken. Dit is echter niet te garanderen; soms is er toch voor alle afstanden een brilcorrectie nodig, ook als de operatie perfect is verlopen.

Staaroperatie

Voorbereiding op de operatie
Ter voorbereiding op de operatie, zijn de volgende punten van belang:
  • U kunt op de dag van de operatie van tevoren gewoon eten en drinken, omdat u plaatselijke verdoving krijgt*.
  • Gebruikt u medicijnen, neemt u deze dan in zoals gebruikelijk, tenzij anders met de arts is afgesproken.
  • Om medische en hygiënische redenen vragen wij u om op de dag van de ingreep geen make-up of gezichtscreme te gebruiken. Ook mag u tijdens de operatie geen sieraden dragen.
  • Neemt u uw ponskaartje/afsprakenkaartje met daarop uw patiëntgegevens mee.
  • Wij adviseren u om na de operatie niet alleen naar huis te gaan. Neemt u iemand mee die u kan begeleiden.
  • Kostbaarheden kunt u beter thuislaten.
  • Als u een bril draagt, neem dan uw brilkoker mee naar het ziekenhuis. U krijgt na de operatie een beschermkapje op uw geopereerde oog. Deze mag u pas de volgende ochtend verwijderen. Hierdoor kunt u tot die tijd waarschijnlijk geen bril dragen.
  • Er kan spoelwater over de wang richting het oor druppelen. Tijdens de operatie mag u daarom, aan de zijde waar de operatie plaatsvindt, geen gehoorapparaat in hebben. Deze doet u vlak voor de operatie uit.
* Wanneer met u is afgesproken dat de behandeling onder narcose plaatsvindt, bespreekt de anesthesioloog met u vanaf welk tijdstip u niet meer mag eten en drinken.

Waar meldt u zich
De staaroperatie gebeurt in dagbehandeling. Dat wil zeggen dat u dezelfde dag weer naar huis mag. De operatie vindt plaats op het Operatief Dagcentrum (ODC) van het Slingeland Ziekenhuis (tweede etage, route 74). Op de dag van de operatie meldt u zich bij de secretaresse van het ODC.

In totaal verblijft u ongeveer 2 uur op het ODC.

Voorbereiding op het ODC
Nadat u zich heeft gemeld op het ODC gaat u naar de voorbereidingskamer. Daar druppelt een verpleegkundige uw oog. Hierdoor wordt uw pupil verwijd. U krijgt een operatiejasje aan over uw eigen kleding en een operatiemutsje op uw hoofd. U krijgt verdovingsdruppels op het oog of er wordt met een verdovingscanule (een stomp buisje) verdovingsvloeistof gegeven die achter het oog stroomt. Hierna wordt u naar de operatiekamer gebracht.

De operatie
U gaat zitten op een verstelbare stoel, vergelijkbaar met een tandartsenstoel. Deze wordt zo versteld dat uw hoofd ongeveer horizontaal ligt. De oogarts dekt het gebied rondom het te opereren oog steriel af. De oogleden worden met behulp van een spreidertje comfortabel opengehouden; met uw andere oog kunt u normaal knipperen. Gedurende de operatie wordt het oog voortdurend vochtig gehouden met steriel water. Tijdens de operatie hoort u diverse geluiden en voelt u dat de oogarts bezig is. U voelt echter geen pijn. Mocht er iets aan de hand zijn, bijvoorbeeld als u moet hoesten of als iets toch nog een beetje gevoelig is, dan kunt u dit meteen zeggen.

Via drie kleine sneetjes aan de rand van het hoornvlies bereikt de oogarts de lens. De eigen troebele lens wordt met ultrasone trillingen vergruisd, in stukjes verdeeld en opgezogen. In het lege lenszakje van de oude lens wordt de kunstlens vervolgens geïmplanteerd. Deze zit met twee pootjes stevig vastgeklemd. Na enkele weken is dit lenszakje met de kunstlens vergroeid.

Na de operatie krijgt u zalf in het oog, om de kans op ontsteking en infectie te verlagen. Daarna wordt er een verbandje en/of plastic kapje ter bescherming voor het oog geplakt. Dit blijft zitten tot de volgende ochtend. Pijn hoeft u ook na de operatie niet te verwachten.

De oogarts opereert altijd maar één oog per operatie.

De operatie duurt meestal tussen de 15 en 25 minuten.

Direct na de operatie
Na de operatie wordt u teruggebracht naar de voorbereidingskamer. In de regel kunt u binnen een half uur weer naar huis. Wij adviseren u niet alleen naar huis te gaan na de operatie; neemt u iemand mee die u naar huis kan begeleiden.

U krijgt een recept voor oogdruppels waarmee u de volgende dag gaat starten (Tobradex® en Nevanac®). Deze verlagen de kans op ontsteking en infectie. Verderop in deze folder vindt u een schema voor het gebruik van deze oogdruppels.

Indien u oogdrukverlagende oogdruppels gebruikt, gebruikt u deze in het geopereerde oog pas de volgende dag weer. De oogarts bespreekt met u of er andere medicatie (in tabletvorm) ter vervanging nodig is.

De eerste periode na de operatie

Voorzichtig
De eerste weken na de ingreep is uw geopereerde oog nog kwetsbaar. Let daarom op de volgende punten:
  • Wrijf de eerste weken niet in uw oog.
  • U mag de eerste twee weken niet zwemmen en geen (bal)sport of zwaar werk doen.
  • Uw dagelijkse bezigheden mag u gewoon uitvoeren; ook wandelen, fietsen of even bukken.
  • U kunt douchen en uw gezicht wassen, maar druk niet op het oog en wrijf nadien niet met de handdoek; zachtjes deppen kan wel.
  • Vermijd een stoffige omgeving gedurende de eerste vier weken; als dit niet mogelijk is, gebruik dan een bescherm-/stofbril.
  • De eerste vier weken na de operatie kunt u beter geen make-up op uw oogleden en/of wimpers gebruiken.
Autorijden
U mag pas autorijden wanneer uw gezichtsscherpte goed is bevonden. Uw gezichtsscherpte wordt op twee momenten gecontroleerd: één dag na de operatie en drie weken na de operatie.

Gebruik van uw bril
Zes weken na de operatie is uw gezichtsscherpte doorgaans weer stabiel. U kunt dan een definitieve bril laten aanmeten. In die zes weken mag u uw oude bril wel dragen, maar waarschijnlijk ziet u hier niet goed meer mee. Uw oude bril is na de operatie vaak te sterk voor uw oog, soms kunt u er nog wel een beetje mee lezen.

Het is niet schadelijk voor het oog om een verkeerde brilsterkte te dragen. U kunt tijdelijk het glas aan de kant van uw geopereerde oog uit de bril (laten) halen. Ook kunt u de bril af laten en voor het lezen een eenvoudig leesbrilletje van ongeveer +3.0 aanschaffen.

Nacontrole op de polikliniek

Eerste dag na de operatie
De dag na de operatie komt u voor controle naar de polikliniek Oogheelkunde. Tijdens deze controle haalt de assistent het verband van het oog, onderzoekt het oog en beantwoordt eventuele vragen, bijvoorbeeld over het druppelen. Indien nodig komt de oogarts het oog onderzoeken.

Eerste dag na de operatie aan het tweede oog
Als uw andere oog binnen korte tijd ook wordt geopereerd, en deze operatie is ook zonder problemen verlopen, dan hoeft u de dag na de operatie aan het tweede oog niet naar de polikliniek te komen voor controle. De controle wordt dan telefonisch met u gedaan. De assistent van de oogarts belt u en neemt het instructieformulier dat u heeft gekregen, met u door.

Meting brilsterkte
Ongeveer drie weken na de operatie komt u voor een laatste controle bij de assistent. De assistent meet de sterkte van de eventueel benodigde brillenglazen op. U krijgt dan een voorlopig briladvies. De brilsterkte is pas zes weken na de operatie stabiel (normale wondgenezing). Het is dus verstandig om pas zes weken na de operatie de definitieve sterkte van het brillenglas bij de opticien te laten opmeten.

Oogdruppels

Zelf druppelen
Gedurende vier weken is het nodig om oogdruppels te gebruiken. Deze kunt u zelf in uw oog druppelen. Voor u begint met druppelen is het belangrijk dat u uw handen wast. Afhankelijk van wat u zelf prettig vindt, gaat u op bed liggen of in een stoel zitten.

Vervolgens brengt u de oogdruppels als volgt in het geopereerde oog:
  • U draait het dopje van de fles.
  • U pakt het flesje met duim en wijsvinger in het midden vast, zodat u goed in het flesje kunt knijpen. Met de overige vingers houdt u de rest van het flesje goed vast.
  • Met de wijsvinger van de andere hand trekt u het onderooglid ietsje naar beneden; dan buigt u uw hoofd naar achteren, kijkt u naar boven en knijpt u in het flesje. De druppel valt dan in het oog. Het is belangrijk dat de opening van het flesje het oog of de oogleden niet raakt.
  • Na drie minuten wachten kunt u de druppel uit het andere flesje toedienen. Het maakt niet uit in welke volgorde u de druppels gebruikt.
  • Na afloop sluit u de flesjes goed en wast u opnieuw uw handen.
Druppelschema
U krijgt een recept mee om twee soorten oogdruppels bij de apotheek te halen, namelijk Tobradex® en Nevanac®. Het druppelschema na de operatie is als volgt:

WeekHoe vaakDoseringTijdstip (bijv.)
Week
1 en 2
3 x daags


1 x daags
1 druppel
Tobradex®

1 druppel
Nevanac®
08.00, 15.00 en
22.00 uur

08.00 uur
Week 32 x daags


1 x daags
1 druppel
Tobradex®

1 druppel
Nevanac®
08.00 en 20.00 uur


08.00 uur
Week 41 x daags


1 x daags
1 druppel
Tobradex®

1 druppel
Nevanac
08.00 uur


08.00 uur

Na deze 4 weken stopt u met deze druppels.

Klachten na de operatie
De operatie kan wat klachten veroorzaken die op zich onschuldig zijn:
  • Na de operatie kan het oog aanvoelen alsof er een vuiltje in zit. Dit wordt veroorzaakt door de kleine sneetjes. Ook kan het oog wat branderig aanvoelen. Soms is het hele oogwit wat rood, soms zijn kleine stukjes van het oogwit rood. In de regel verdwijnen al deze symptomen in de loop van dagen tot weken.
  • Na de operatie ziet u zo nu en dan wazig. Na een paar dagen tot weken gaat dit beter.
  • Soms merken patiënten de eerste dagen wat blikkeringen bij bewegingen van de ogen. Dit komt doordat het lenszakje nog vast moet groeien om het lensje. U hoeft niet bang te zijn dat de lens verschuift.
Neemt u echter direct contact met ons op bij de volgende klachten, die kunnen wijzen op ernstige oorzaken:
  • het oog doet heftig pijn;
  • uw zicht gaat achteruit, terwijl het na de operatie in eerste instantie verbeterde;
  • bij misselijkheid met braken;
  • bij fors toegenomen roodheid van het oogwit;
  • als u lichtflitsen of ronddrijvende vlekjes ziet, of als een deel van het beeld donker wordt
  • bij een sterke zwelling van de oogleden en bij afwijkingen van de huid rond het geopereerde oog.
Het secretariaat van de polikliniek Oogheelkunde is op werkdagen bereikbaar van 08.30 tot 17.00 uur op telefoonnummer (0314) 32 96 14. Buiten kantooruren kunt u contact opnemen met de Spoedeisende Hulp op telefoonnummer (0314) 32 95 37.

Risico's van een staaroperatie
Staaroperaties worden zeer regelmatig uitgevoerd. Over het algemeen is het risico op complicaties bij en na een staaroperatie klein.

Een ernstige infectie of een bloeding achter in het oog kunnen het zicht blijvend verminderen. De kans hierop is erg klein, ca. één per 4000 operaties. Bij ca. één per 100 operaties loopt de operatie technisch moeizamer dan gemiddeld. In de meeste gevallen merkt u daar als patiënt niet veel van en herstelt het oog net zo voorspoedig als anders. In een aantal van deze gevallen zal het herstel meer tijd vergen maar kan het uiteindelijke gezichtsvermogen goed zijn. Heel zelden lukt het niet om alle lensresten te verwijderen of om het kunstlensje tijdens de operatie te plaatsen, zodat er een tweede operatie aan het reeds geopereerde oog moet volgen.

Na een staaroperatie is het risico op het ontstaan van een netvliesloslating toegenomen. Verschijnselen die kunnen wijzen op een (beginnende) netvliesloslating zijn lichtflitsen, bewegende vlekjes zien en/of uitval van het gezichtsveld. Bij deze verschijnselen moet u met spoed (binnen een dag) contact opnemen met uw oogarts of diens waarnemer. Lang niet altijd zal er bij deze symptomen daadwerkelijk sprake zijn van een netvliesloslating, maar dit moet wel worden uitgesloten door de oogarts.

Tijdelijke problemen na een staaroperatie (die meestal goed op te lossen zijn met behulp van oogdruppels en/of tabletten), kunnen zijn:
  • verhoogde oogdruk (dit kan soms pijn veroorzaken);
  • zwelling (oedeem) in de gele vlek van het netvlies (waardoor de gezichtsscherpte kan dalen);
  • zwelling van het hoornvlies (te vergelijken met een beurse plek, dit veroorzaakt dan vaak wazig zicht maar verbetert meestal voorspoedig tijdens het druppelen na de operatie, tenzij er een bestaande hoornvliesaandoening meespeelt).
Op de lange termijn, variërend van enkele maanden tot jaren, treedt regelmatig nastaar op. De kunstlens wordt tijdens de staaroperatie in het zakje van de eigen lens geplaatst. Dit zakje wordt als gevolg van de normale wondheling minder helder. Dit heet nastaar. Het is met een eenvoudige laserbehandeling op de polikliniek goed en pijnloos te verwijderen.

Vergoeding
De meeste zorgverzekeraars vergoeden een staaroperatie, waarbij u een monofocale kunstlens (standaard kunstlens) krijgt, volledig. Er zijn echter uitzonderingen. Wij adviseren u daarom altijd om bij uw zorgverzekeraar na te gaan of u een polis hebt waarbij een staaroperatie vergoed wordt, of dat u (een deel van) de kosten zelf moet betalen. Er wordt altijd eerst aanspraak gemaakt op uw eigen risico. De meerprijs van een staaroperatie met een torische monofocale kunstlens of multifocale kunstlens wordt vaak niet vergoed vanuit de basisverzekering. Het kan wel zijn dat u hiervoor aanvullend verzekerd bent.

Vragen
Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, dan neemt de oogarts deze graag met u door. Het kan handig zijn uw vragen van tevoren op papier te zetten. Natuurlijk kunt u ook de medewerkers van onze polikliniek bellen of e-mailen met uw vragen. Wij zijn bereikbaar op werkdagen van 08.30 tot 17.00 uur op telefoonnummer (0314) 32 96 14. Het e-mailadres is: secretariaat.oogheelkunde@slingeland.nl.

Vragenlijst over het effect van de operatie
U wordt binnenkort geopereerd aan staar. Wij willen graag weten wat de effecten van de operatie zijn op uw dagelijks leven. Daarom hopen wij dat u twee keer een vragenlijst wilt invullen. De eerste keer vult u vóór de operatie samen met secretaresse op de polikliniek een vragenlijst in. Drie maanden na de operatie ontvangt u via de e-mail nogmaals een korte vragenlijst. Met uw ervaringen kunnen wij de zorg voor alle patiënten verder verbeteren.

Wij vinden uw privacy heel belangrijk. Tijdens de eerste vragenlijst wordt u gevraagd een e-mailadres op te geven. Dit e-mailadres wordt alleen gebruikt om u de tweede vragenlijst te kunnen sturen. Uw antwoorden hebben uiteraard geen invloed op uw behandeling in het ziekenhuis.

Hoe gaan wij met uw vertrouwelijke gegevens om
Zodra u zich meldt in het ziekenhuis, leggen wij persoonlijke gegevens over u vast. Die gegevens zijn geheim. Alleen de arts die u behandelt, de zorgverleners die bij uw behandeling betrokken zijn en uzelf mogen uw gegevens inzien. Het ziekenhuis is verplicht om de kwaliteit van zorg te bewaken en verbeteren. Daarom kan het nodig zijn om gegevens te verstrekken aan personen binnen of buiten het ziekenhuis. Het verstrekken van gegevens is aan wettelijke regels gebonden (zie het 'Privacyreglement Patiënten', verkrijgbaar bij Bureau Patiëntenvoorlichting).

Wanneer zorgverleners van verschillende zorginstanties samenwerken bij uw behandeling, noemt men dit ketenzorg. Als het voor een goede behandeling of verzorging noodzakelijk is dat de zorgverleners uit de keten toegang hebben tot uw patiëntgegevens, dan is dit toegestaan. Dit is echter alleen toegestaan als u van tevoren duidelijk bent geïnformeerd over welke hulpverleners van welke zorginstanties deel uitmaken van deze keten en u hier geen bezwaar tegen heeft.

Daarnaast kunnen uw huisarts, de huisartsenpost en uw apotheker een samenvatting van uw medische gegevens inzien bij spoedeisende zorg buiten praktijkuren. Meer informatie kunt u lezen in de folder 'Uw rechten en plichten als patiënt'. Deze folder kunt u raadplegen op www.slingeland.nl (klik op: Patiënteninfo > Folders).


Foldernummer: 979-mei 17